Tuần 31
Tiết 121

CÁC LOÀI CHUNG SỐNG VỚI NHAU NHƯ
THẾ NÀO?
(Ngọc Phú)

NS: 10/4/2024
ND: 26/4/2024

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức
- Vai trò quan trọng của số liệu và hình ảnh của một văn bản thông tin.
- Mối quan hệ giữa các chi tiết, dữ liệu với thông tin cơ bản của văn bản.
- Tầm quan trọng của việc xây dựng ý thức cùng chung sống với nhau trên hành
tinh này.
2. Năng lực
a. Năng lực chung:
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng
lực hợp tác...
b. Năng lực riêng:
- Biết thu thập thông tin liên quan đến văn bản Các loài cùng chung sống với như
thế nào?
- Trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Các loài cùng chung sống
với như thế nào?
- Phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của truyện với các truyện có cùng chủ
đề. 
3. Phẩm chất:
- Giúp học sinh nhận thấy được vai trò của Trái Đất với con người và có ý thức,
trách nhiệm bảo vệ ngôi nhà chung của TĐ.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của GV
- Giáo án
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi
- Các phương tiện kỹ thuật
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp
2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 6, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng
dẫn học bài, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm của bản thân.
c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
Trong phần mở đầu tác giả đã dẫn vào bài bằng cách nào? Cách vào bài này có tác
dụng gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 3: Báo cáo kết quả.
GV gọi hs trả lời câu hỏi, hs nhận xét bổ sung.
Gợi ý:
Mở đầu bằng cách dẫn dắt đoạn từ bộ phim hoạt hình “Vua sư tử” và nêu vấn đề:
Đời sống muôn loài trên Trái Đất và sự cân bằng rất dễ bị tổn thương
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, đánh giá chốt kiến thức.
B. HOẠT ĐỘNG : HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 2: Khám phá văn bản
a. Mục tiêu: nắm được nội dung, nghệ thuật của văn bản
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV- HS

Dự kiến sản phẩm
II. Khám phá văn bản
1. Đặt vấn đề

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.

2. Nội dung vấn đề

Nhiệm vụ 1: Sự đa dạng của các loài

a. Sự đa dạng của các loài (đoạn 2)

GV tổ chức kĩ thuật: trình bày một phút

Hình thức: hoạt động cá nhân.

- Số lượng các loài

Yêu cầu: trình bày số lượng các loài Sinh vật có

+ 10.000.000 loài SV có trên Trái

trên trái đất, số lượng các loài SV con người đã

Đất.

biết (động vật, thực vật) và ý nghĩa của những con + 1.400.000 tổng số loài sinh vật đã
số đó.

được con người nhận biết.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS thảo luận hoàn thành phiếu học tập số 1 và trả
lời từng câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo kết quả

+ 1.000.000 loài động vật.

HS trình bày sản phẩm

Số lượng các loài sinh vật
Có trên trái
đất

10.000.000

Số lượng các
loài SV con
người đã biết

Động
vật: 1.000.000

1.4000.000

Ý nghĩa
Sinh vật
đa dạng
và phong
phú …

Thực vật: 300.000

Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức:
 Có nhiều số liệu thống kê khác nhau, tuy nhiên,
người đọc cần lưu ý số liệu thường chỉ có giá trị
thời điểm, đòi hỏi người đọc phải thường xuyên
nhớ về mốc ra đời của văn bản ấy. Vì vậy, khi
đọc một văn bản thông tin, người đọc cần lưu ý
về những dẫn chứng được thống kê trong văn
bản.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
Hoạt động nhóm 5 phút
Nhiệm vụ 2: Tính trật tự trong đời sống của
muôn loài.
+ Em hiểu thế nào về tính trật tự? “Trật tự” có
đồng nghĩa với “ổn định” không?
+ Tính trật tự trong đời sống của muôn loài được

+ 300.000 loài thực vật.
- Ý nghĩa:
+ Các loài sinh vật trên Trái Đất rất
đa dạng, phong phú.
+ Số loài sinh vật con người đã nhận
biết được nhỏ hơn rất nhiều so với
tổng số loài sinh vật ước tính hiện có
trên Trái Đất.
-> con người luôn phải tìm hiểu,
khám phá thế giới .

b. Tính trật tự trong đời sống của
muôn loài (đoạn 3-6)
*Khái niệm:
Là sự sắp xếp theo một thứ tự, một
quy tắc nhất định, có tổ chức, kỉ
luật...

biểu hiện như thế nào? Mục đích của sự trật tự

*Biểu hiện:

này?

- Tính trật tự thể hiện ở số lượng các

+  Nếu chỉ tồn tại quan hệ đối kháng hoặc quan hệ

loài trong một quần xã: loài ưu thế,

hỗ trợ trong quần xã sinh vật thì điều gì sẽ xảy ra

loài chủ chốt, loài thứ yếu, loài ngẫu

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
- HS trao đổi và trả lời từng câu hỏi
- GV quan sát, hỗ trợ HS
Bước 3: Báo cáo kết quả.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm thảo luận:
+ Tính trật tự có thể được hiểu là sự sắp xếp theo
một thứ tự, một quy tắc nhất định, có tổ chức, có
kỉ luật trong một tập thể, tổ chức nào đó. Trật tự
có thể hiểu là tình trạng ổn định.
- các nhóm nhận xét ché bài làm của nhóm bạn.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức, chuyển
giao nhiệm vụ mới.

nhiên, loài đặc trưng…
- Sự phân bố các loài trong không
gian sống chung: theo chiều thẳng
đứng hoặc chiều ngang.
*Mục đích:
Nhằm giảm bớt sự cạnh tranh giữa
các loài và giúp từng loài sử dụng
nguồn sống của môi trường hiệu quả
nhất.
=> Nếu chỉ tồn tại quan hệ đối kháng
hoặc quan hệ hỗ trợ thì sự cân bằng
trong đời sống của các loài trong
một quần xã lập tức bị phá vỡ.

Nhiệm vụ 3: Vai trò của con người trên TĐ

c. Vai trò của con người trên TĐ

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ.
- GV hướng dẫn HS đọc tiếp đoạn (7) trong văn
bản và trả lời câu hỏi:
? Những bước tiến vượt bậc của nhân loại có ảnh
hưởng đến cuộc sống của muôn loài không? Ảnh
hưởng như thế nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS trả lời từng câu hỏi
Bước 3: Báo cáo kết quả
- HS trình bày sản phẩm thảo luận
- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức: Con
người chúng ta cũng như vô vàn các loại sinh vật
khác có mặt trên TĐ này, tất cả cùng thở chung
một bầu không khí, cùng ăn thức ăn và uống

(đoạn 7)
- Những can thiệp tiêu cực của con
người: phá hủy hệ sinh thái, săn bắn
động vật, khai thác tràn lan...

 HẬU QUẢ: biến đổi khí hậu,
nhiều loài tuyệt chủng, cạn kiệt tài
nguyên...
- Những nỗ lực duy trì, phát triển:
bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ
môi trường, cân bằng sinh thái...

nguồn nước từ thiên nhiên. Nhưng với trí óc phát
triển nhanh chóng, những sáng tạo đã giúp con
người cải thiện cuộc sống của mình tốt hơn, trở
thành bá chủ trong muôn loài. Chính điều đó
khiến cho con người trở nên tự kiêu, tự cho mình
quyền sắp đặt lại trật tự, can thiệp một cách thô
bạo vào sự phát triển của thiên nhiên khiến cho
đời sống muôn loài bị xáo trộn, nhiều loài đã biến
mất. Những điều đó sẽ có tác động xấu ngược lại
tới sự sống trên hành tinh của chúng ta và với trực
tiếp loài người. Vì vậy con người cần tỉnh ngộ,
biết cách chung sống hài hoà với muôn loài để xây
dựng lại cuộc sống bình yên vốn có trước đây của
TĐ.
- Chuyển giao nhiệm vụ mới.
NV 3:

 TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC: cải

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.

- Đề cập đến bộ phim hoạt hình

- GV đặt câu hỏi gợi dẫn:

“Vua sư tử” và nhắc lại tất cả câu

+ Đoạn văn thứ (8) đã đề cập đến vấn đề gì?

nói “Tất cả chúng ta đều thuộc về

+ Theo em, cách mở đầu và  kết thúc của văn bản

vòng đời bất tận”  Câu nói gợi sự

có gì đặc sắc?

am hiểu bản chất cuộc sống và ứng

thiện môi trường, bảo vệ một số loài
trong sách đỏ...

3. Kết thúc vấn đề

+ Nếu bỏ đi đoạn mở và đoạn kết, chất lượng của xử khôn ngoan với đời sống của
VB thông tin này sẽ bị ảnh hưởng như thế nào ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
- HS trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo kết quả
- HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
 GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức: Cách

mở-kết hô ứng, giàu sắc thái cảm xúc đã giúp cho
VB này trở nên hấp dẫn người đọc, tránh đi sự khô
khan vốn có trong các VB thông tin. Đồng thời,
gợi cho người đọc nhiều suy nghĩ không chỉ là vấn
đề khoa học được đề cập mà còn là bài học ý
nghĩa cho loài người được gợi lên từ tác phẩm

muôn loài

nghệ thuật lừng danh thế giới “Vua sư tử”.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.

III. Tổng kết

- GV yêu cầu HS khái quát nội dung nghệ thuật

1. Nghệ thuật

của bài

- Số liệu dẫn chứng phù hợp, cụ thể,

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

lập luận rõ ràng, logic có tính thuyết

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

phục.

HS thực hiện nhiệm vụ.

- Cách mở đầu - kết thúc văn bản có

Bước 3: Báo cáo kết quả.

sự thống nhất, hỗ trợ cho nhau tạo

- HS trả lời câu hỏi

nên nét đặc sắc, độc đáo cho văn

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời bản.
của bạn.

2. Nội dung

Bước 4: Kết luận, nhận định.

- Văn bản đề cập đến vấn đề sự đa

GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

dạng của các loài vật trên TĐ và trật
tự trong đời sống muôn loài.
- VB đã đặt ra cho con người vấn đề
cần biết chung sống hài hoà với
muôn loài, để bảo tồn sự đa dạng của
thiên nhiên trên TĐ.

C. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
- GV đặt câu hỏi CÁCH ỨNG XỬ ĐỂ CÓ THỂ CHUNG SỐNG VỚI THIÊN
NHIÊN ? Và tổ chức trò chơi TƯỚI HOA
Câu hỏi 1. Biome là gì?
 Là tập hợp sinh vật cùng môi trường sống mang những nét đặc thù riêng của
chúng, thường được dịch là khu sinh học
Câu hỏi 2. Giữa các loài trong quần xã luôn tồn tại mối quan hệ gì?

 Mối quan hệ hỗ trợ và đối kháng
Câu hỏi 3. Sự cân bằng trong đời sống của muôn loài bị xáo trộn, phá vỡ là do
đâu?

 Do con người quá tự kiêu, thấy mình là chúa tể của cả thế giới, có thể tùy ý xếp
đặt lại trật tự mà tạo hóa đã bền bỉ gây dựng.
Câu hỏi 4. Thế nào là quan hệ đối kháng?

 Là các loài trong quần xã cạnh tranh, kí sinh, ăn thịt lẫn nhau
Câu hỏi 5. Văn bản “Các loài chung sống với nhau như thế nào?” thuộc thể
loại gì?

 Văn bản thông tin
Câu 6. Số lượng các loài sinh vật hiện tồn tại trên Trái Đất là bao nhiêu?

 10.000.000 loài sinh vật có trên Trái Đất.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS quan sát và suy nghĩ trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả.
HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.
b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi.
c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS: Em hãy viết đoạn văn (5-7 câu) về chủ đề: Trên hành tinh đẹp
đẽ này, muôn loài luôn cần thiết cho nhau.
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.